COVİD 19 MU ? ZATÜRRE Mi ?

Covid 1 yıldır tüm dünya da adeta hüküm sürüyor. Covid hakkında milyonlarca haber yazıldı,  söyleşiler yapıldı.Neredeyse Covid hakkında konuşmayan  uzman kalmadı. Pönomani dendi , Covid dendi korona dendi  lakin bir türlü zatürre denilmedi. Hepinizin bildiği gibi zatürrenin geçmişi eskiye dayanır ve zengin, fakir ayırmaz. Peki o zaman  tanıyalım bakalım  bu zatürre kimmiş? 


ZATÜRRE  NEDİR? 
Hastalığın gelişimini kolaylaştıran çok sayıda risk faktörü vardır. İleri yaş , sigara , alkol , öksürük refleksini bozulmasına ve bilinç kaybına neden olan hastalıklar, kusma, geçirilmiş uzun süren ameliyatlar ve grip salgınları risk grubudur. Ayrıca akciğer,kalp, böbrek karaciğer ve sinir sistemi hastalıkları, yutma güçlüğü yapan hastalıklar, bağışıklık sistemini etkileyen AIDS , kan lenf bezi kanserleri ve kronik rahatsızlıklar zatürre gelişimi için risk faktorleridir.

ZATÜRRE TİPİK VE A TİPİKTİR. 
TİPİK ZATÜRRE : Ani ve gürültülü başlangıç , üşüme , titreme, 39/40 varan ates, öksürük , iltihaplı balgam, nefes alırken batma görülür.
A TİPİK ZATÜRRE: Sinsi seyreder. Ateş çok yüksek değildir.Kuru inatçı öksürük, iştahsızlık, halsizlik, kas ağırları ,bulantı, kusma , baş ağrısı, akciğer organı dışında gelişen şikayetler vardır. 
Zatürrenin gecikmeden tanısının konması tedavinin başlaması gereklidir. Zatürre tanısının konması ancak tomografi ile mümkündür. Covid testiniz negatifte olsa pozitifte  olsa şikayetleriniz varsa  ciğerinizde bir zatürre olup olmadığını kontrol ettirin.  Zatürre hastanın yaşına, hastalığın ağırlığına , başka bir hastalık bulunup bulunmadığına göre evde veya hastanede tedavi edilebilir. Bu hastalarda zatürre tedavisi ile birlikte eski hastalıklarına yönelik tedaviler, destekleyici tedaviler ve istirahat önerilir. Gerekli olduğunda oksijen , yoğun bakım  ve solunum desteği uygulanır.

GRİP VİRÜSÜNE DİKKAT! 
Grip virüsü kendisi veya diğer mikroplar ile zatürre gelişimini kolaylaştırır. 
ZATÜRRE AŞISI PNÖMAKOK...
Risk taşıyan hastalara önerilir. Pnömakok aşısı 7/ 10 yıl arası korur. 5 yıl sonra tekrar kullanılabilir ancak daha fazla tekrarı önerilmez. Aşı oldukça güvenilirdir ve yan etkileri yoktur.  
COVİD CİĞERE İNDİKTEN SONRA PÖNOMANİ ( ZATÜRRE )  YAPIYOR. 
Zatürre aşısının 7/10 yıl  koruyuculuğu varken dünya Covid için aşı arayışında  lakin virüs mutasyona uğradığı için koruyuculuğu fazla olan zatürre aşısının yerini bu aşılar tutacak mı merak ediyorum. 
 DÜNYADA BİR KAÇ ŞİRKET AŞI ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR. 
Pfizer ,Biontech, Moderna mRNA 1273  başarılı Covid aşı denemeleri yaptı. Belçika şirketi Jonsenn' in üçüncü büyük denemesi İngiltere'de devam ediyor. 

PEKİ MRNA NEDİR? 
MODERNA  MRNA 
Sentezlenecek bir proteinin Amine asit dizine karşılık gelen kimyasal şifreyi taşıyan bir moleküldür. 
MRNA bir DNA kalıptan transkripsiyon ile sentezlenir ve protein sentez yeri olan ribozomlar protein kodlayıcı bilgi taşır. Burada çevirim süreci sonucu RNA palimerindeki bilgi ile ilgili amino pelimeri üretir. Nüklik asitler amino asit dizelerine karşılık gelen bölgelerinde ki her üç baz proteindeki amino asit kodlar bitiş kodu ise protein sentezi durdurur. Bu işlem iki RNA işlemini daha gerektirir.Taşıyıcı tRNA kodun tanınmasına aracılık eder ve ona karşılık gelen amino asiti getirir.  RNA ribozomdaki protein imalat mekanizmasının kataliz merkezidir. 
MRNA ' LARIN ÖMRÜ KISADIR. 
Aynı hücrede farklı mRNA farklı ömürleri vardır. Bakterilerde mRNA ların ömrü bir kaç saniyeden, bir saatten fazlaya kadar sürebilir. Memeli hücrelerinde mRNA ların bir kaç dakikadan günlere kadar uzanır.Bir mRNA ' nın ömrü ne kadar yüksek olursa ondan o kadar daha fazla protein üretilir.MRNA ' nın sınırlı ömrü hücrenin değişen ihtiyaçlarına bağlı olarak protein sentezinin hızlı değişmesini sağlar. Mesajcı RNA ' nın imhasına yol açan faktorler vardır.Bunlar: 
Rokaryatik yıkım , Ökaryatik devir hızı , AU zengini eleman yıkımı, anlamsızlık aracılıklı yıkım ve diğer yıkım  mekanizmalarıdır.  Bu yıkım mekanizmaları mRNA aşılar da önemli yer tutar çünkü hücre bir mesajı seçerken diğer mesajlar yıkılır. Bu yıkım esnasında oluşabilecek komplikasyonlar bilinmemektedir. MRNA yıkımları geniş ve önemli bir konu olduğu için farklı bir köşe yazımda devam edeceğim. 
StarHabertv okurlarına Covidsiz, zatürresiz günler diliyorum.