MADEN CENNETİNDE YABANCILAR


CUMHURİYET ÖNCESİ DÖNEM

Anadolu madenciliği,  batının bir yanından sınaî ürünlerini satabilecek, öte yandan sınai üretim için ucuz hammadde sağlayacak dış pazarlara açılma politikasına paralel olarak yabancıların kontrolünde kalmıştı. İngilizler Susurluk’tan PAMDARMİT, MURGUL BAKIR İŞLETMESİNİ, Fransızlar Balıkesir ‘ de BORAKS madenlerini, Muğla bölgesinde KROM, İngiliz, İtalyan, Fransız ve Almanlar ZONGULDAK TAŞ KÖMÜR havzasını işlettiler...

CUMHURİYET DÖNEMİ

Cumhuriyet ile birlikte Devletçilik politikası kapsamında MTA ve ETİBANK kurularak madencilik sektörünün kurumsallaşma sağlandı. Madenciliğe dayalı sanayileşmenin alt yapısı hazırlandı. Demir Çelik fabrikası kuruldu. Krom, kömür başta olmak üzere maden üretiminde önemli ölçüde artış sağlandı.  1933 yılından sonra çok sayıda maden işletmesi yabancı işletmelerden geri alındı. 

1950 ‘DEN SONRA

Ulusalcılık ilkesinden kopularak parti egemenliklerinin yaratıldığını görüyoruz. 1960, 1971, 1980, 1988 ve 1994 tarihleri hep işçi,  köylü,  küçük esnafın fedakârlıklarına dayalı hazırlanan kararlar,  ülke ekonomisinin IMF ile Standı –by Antlaşması ile tamamlandı. 

GÜNÜMÜZDE MADENCİLİK 

Türkiye ‘ de madenler gruplara göre ruhsatlandırılır...

  1. Grup madenlerde; inşaat ve yol yapımında doğada bulunan kum, çakıl ayrıca tuğla, kiremit kili, çimento kili, Marn, Puzolanikkayaç ve seramik sanayilerinde kullanılan kayaçlar...
  2. Grup madenler ; Mermer , dekoratif taşlar , kalker  , traverten  vb. ..
  3. Grup madenler; Deniz, göl ve kaynak sularındaki tuzlar.
  4. Altın, gümüş,  çinko,  bakır,  platin, turbo, linyit, bor tuzları vb...
  5. Elmas,  safir, yakut, beril, zümrüt vb...

Maden çıkaracak şirketler ruhsat verilmesi için; harç ve teminat yatırılması zorunludur.  Ruhsat teminatı, ruhsat aşaması  ve süresine bağlı olarak hektar başına yıllık ruhsat harcı % 0, 3 ‘ tür . Bu oran % 50 oranında artması yâda eksilmesi Bakanlar kurulu yetkilidir.

 2004 MADENLERDEN ALINACAK DEVLET HAKKI

Madenlerden alınacak devlet hakkı ise 1.grup ve 5.grupta yer alan madenler ocak başı satış tutarının  % 4 ‘ ü, diğer grup madenler ise % 2 ‘dir... Ruhsat sahibinin beyan ettiği satış fiyatı Bakanlık tarafından denetlenir ve eksik beyanlar tamamlatılır.   Hazinenin özel mülkiyeti veya Devletin hüküm ve tasarrufunda bulunan yerlerde yapılacak madencilik faaliyetlerinden Devlet hakkı % 30 ‘ dur.  ( Bu bilgiler 2004 yılında TBMM Genel Kurulu’nda 5177 numaralı kanunun kabul edilmiş halidir. Daha geniş bilgi için 5177 kanuna bakınız  .)

04/ 06 / 1985 MADEN KANUNU DEVLET HAKKI

1. 2. Grup % 4, 3.grup kaynak tuzlar % 1 diğer madenler %5, 4 . Grup Altın, gümüş, platin, bakır vb.  %8 diğerleri  %2, 5. Grup madenler ise % 4...

Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının  % 25 ‘ i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu il özel idaresine , % 25 ‘ i ise ruhsatın bulunduğu bölgenin alt yapı yatırımlarında kullanılmak üzere ilçe veya köylerin hizmet götürme birlikleri hesabına  , % 50 si Devlet hazinesine yatırılıyordu.

1980 ÖZELLEŞTİRME POLİTİKALARI 

Uygulanan yanlış politikalar sonucu  Türkiye  Madencilik  Sektörü  içinde bulunduğu krizden  gelişebilmesinin  tek koşulu  özelleştirme  olarak gösterilip sektör  ile ilgili sağlıklı politikaların  üretilmesi  engellenmiştir  ....

Osmanlı Döneminden bugüne kadar gelinen süreçte görüyoruz ki;  Anadolu Madenciliği üzerinde batının temel felsefesi  ; “ ucuza hammadde ithal ederek hiç bir dönemde sanayileşmeye yönelik teknoloji yatırımı yapmamak  “ olmuştur.

ETİBANK VE BOR

Bu gün Ortadoğu ülkeleri için petrol ne ise Türkiye içinde Bor aynı önemde stratejik bir hammaddedir.  Türkiye bor rezervlerinin dünya üzerinden % 60’na sahiptir. Ülkemiz dünya bor rezervlerinin  % 60’na sahip olmasına rağmen dünya bor pazarında payı % 23 ‘ tür ve yeni pazarlara ulaşmamıştır.

ETİBANK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 26.01.1998 yılında ETİ HOLDİNG A.Ş dönüştürülerek yeni bir yapılanma sürecine sokulmuştur. Bu yapılanma sonucu bünyesinde 7 şirket kuran ETİBANK yönetim kurulu, genel müdür, genel müdür yardımcıları, daire başkanları olmak üzere 150 üzerinde yönetim kadrosu oluşturulmuştur. Bu yapılanmanın amacı şuydu:

  1. Bankacılık bölümünün özelleştirilmiş olması nedeni ile ETİBANK isminin değişmesi.
  2. Yeni yapılanma ile işletme birimlerinin A.Ş  ‘ ye dönüşerek yetki ve karar mekanizmalarının yerinden yönetim ile sağlanması 
  3. Ticari alanda daha profesyonel bir yapılanma
  4. Ayrı şirketler haline gelen yapıların daha kolay özelleştirilmesi 

 Bu süreç içinde 1. Madde ki isim değişikliğinin dışında bu gerekçelerin hiç biri geçerli değildir. 

Yetki ve karar mekanizmaları birbirine girmiş,  şirketler kendi başına hareket edip bir diğerini tanımadı. Ticari alanda profesyonel bir yapılanma iddiası ise boşa çıktı.  Bu süreçte yönetim kadrosu değişen ETİ HOLDİNG özelleştirme idaresine müracaat etmiş ancak Özelleştirme idaresinin yaptığı incelemeler sonucunda geçmişte yaşanan özelleştirme başarısızlıkları bu şirketlerin devri konusu henüz neticelenmemiştir.   Tüm bu çabaların altında ki amaç böylece açığa çıkmıştır. Dünya pazarında kar marjı yüksek BOR VE ÜRÜNLERİN ETİBANK ‘ ın elinden çıkmasıdır.

5177 Kanunu ile ( 2004 )  Yabancıların ülkemizde ki maden alanı % 19 ‘ a ulaştı... Türkiye ‘de maden arayan başlıca şirketler:

  1. Yeni Anadolu Madencilik: İsmine bakarsanız ne kadar bizden değil mi? Adını okuyunca Türk şirketi zannettim.  % 99 AMERİKA sermayeli şirket. 
  2. Stratex: Amerika sermayeli... Uşak,  Kütahya arasında altın buldu. Çanakkale, Eskişehir  ‘ de arıyor.
  3. Kuzey Truva Madencilik: Kanadalılar destekliyor. Fronteer firmasına ait. 6 noktada arama yapıyor...
  4. FronteerEurasia: Kuzey Anadolu ‘ da 3.5 tonluk altın rezervi buldu.
  5. Ariana: İngiliz şirket... 19 ruhsatı var. Mardin Kızıltepe  Sıngır da  bu şirkete  ait ..
  6. Anagold : % 80 ABD Erzincan ‘ da altın çıkarıyor.

YAZIYI PAYLAŞ!

YAZARIN SON 5 YAZISI
11Şub

MADEN CENNETİNDE YABANCILAR

12Kas
22Ekm

SÖZDE VATANSEVERLER

30Eyl
20Ağs